Sohbet'e Giriş

Ali Şir Nevai Edebi Kişiliği


Ali Şir Nevai Edebi Kişiliği

Nevaî’nin en mühim özelliği tam tek ülke ve lisan aşkıyla Çağatayca’yı savunmasıdır. O, geçerliliği süresince 30 küsür eser vermiştir. 5 mesnevi yazarak Hamse sahibi olmuştur. Bununla Birlikte her şairin yapamayacağı tek biçimde benzer kalitede tam 5 tane Divan düzenlemiştir. Bu divanlar ise Farsçadır. Nitekim Nevaî, 5 tane de Çağatayca divan derleyerek bu açığı kapatmıştır. Her divanda yüzden pek şiir meydana geldiği varsayılırsa Nevaî, Fars diline de en az öz dili civarı yakındır.
Ancak Nevaî’nin en mühim yapıtı Muhakemet’ül Lugateyn isimli eseridir. Bu yapıtın Türkçe anlamı; “İki dilin karşılaştırılması”dır. Nevaî, Muhakemet’ül Lugateyn’nin giriş bölümünde hayat üstünde 4 tane lisan (Hintçe, Arapça, Farsça ve Türkçe) meydana geldiğini korur. Nevaî’ye göre:
1.Hintçe, en köklü dillerdendir ve onun kıyaslaması epeyce kolay değildir.

2.Arapça mukaddestir, kıyaslanamaz.
Ancak şair tek çeşitli Farsçanın ne sebeple Türkçeden ek olarak kudretli meydana geldiğini anlamaya çalışır. Ona yönelik Farsça kutsal değildir ve Hintçe civarı da kadim değildir. O süre ne sebeple Türkçe terk edilip Farsça kullanılmaktadır? Tüm bu sorulardan ek olarak sonra aynı ritimde süren Nevaî, Farsçanın kelimesi yapısını ve Türkçeyi kıyaslayarak, Türkçeyi kudretli sayar. Bununla Birlikte Farsçanın Türkçe civarı kelime üretemediğini ve Türkçenin Farsçadan ek olarak zengin meydana geldiğini eser süresince örneklerle anlatır.
Nevaî’nin üzerinden hassasça durulması gerekli olan tek öbür mühim yapıtı ise Mecâlisün Nefâyis isimli şairler tezkiresidir. Bu tezkire de Nevaî’nin tanıştığı şairlerin yakınında tanışmadığı şairleri de anlatması alaka çekicidir.
Nevaî, tasavvuf ile de ilgilenmiş ve eseler kaleme almıştır. Mesnevileri de bu yapıtları içerisindedir.

Kategori
: Haberler
Yazar
: admin
Etiketler
:

Sizde Yorum Yapın